Dlaczego prokrastynacja nie jest tak dobra, jak się na początku wydaje?

W klasie Zdzicha zapowiedziany został sprawdzian lub praca klasowa – bez znaczenia. Materiału do opanowania jest tak dużo, że nie wie on nawet w co włożyć ręce, od czego zacząć, by ze wszystkim zdążyć. Stresuje się – i to bardzo. To uczucie pożera go od środka, choć na zewnątrz przybrał popularną współcześnie maskę „nie obchodzi mnie to”. Ze zdenerwowania nie jest w stanie choćby zacząć się uczyć. Celowo zostawia to na ostatnią chwilę, mając nadzieję, że wtedy będzie bardziej produktywny, bo będzie działał pod presją czasu. Przekonuje się, że zdąży się nauczyć, bo przecież jest mądry. Łudzi się, że nauczyciel zapomni o sprawdzianie zapowiedzianym z tygodniowym lub nawet większym wyprzedzeniem.

Brzmi znajomo? Wielu z nas doświadcza podobnego zjawiska. Często nawet nie przed sprawdzianem, a również wtedy, gdy do zrobienia jest wiele czasochłonnych zadań domowych lub zbliża się kolejny etap olimpiady czy innego konkursu. Jeśli możesz utożsamić się z tym, co przeżywa Zdzichu, prawdopodobnie prokrastynujesz. Nie jest to dobre zjawisko, o czym raczej już wiesz. Jeśli chcesz je lepiej poznać, przeczytaj artykuł do końca. Zapoznam cię w nim z trzema dowodami na to, że prokrastynacja jest zła. Nie będę powoływać się jednak  na amerykańskich naukowców czy inne wątpliwe źródła, a na najbardziej wiarygodne, które możesz sprawdzić sam.

1.Prokrastynacja prowadzi do znacznych zaległości.

To wynika już z samej definicji tego zaburzenia. Prokrastynacja jest bowiem tendencją do przekładania na później wykonania różnych czynności. Często nawarstwiają się one tak bardzo, że niezwykle trudno jest się z nich wygrzebać. To z kolei sprawia, że możesz wpaść w spiralę zaległych spraw i trudno będzie ci się z niej wydostać. Jeśli nie nauczysz się na sprawdzian, będziesz musiał go poprawić, a więc i tak ostatecznie będziesz zmuszony opanować ten materiał. W przypadku, gdy nie nauczysz się za pierwszym razem, będzie ci trudniej, bo dojdą do tego jeszcze kolejne testy i zadanie domowe. Ponadto, mogą pojawić się różne nieoczekiwane zdarzenia, które sprawią, że będziesz miał jeszcze więcej na głowie, a powszechnie wiadomo, że łatwiej jest zrobić trzy rzeczy, niż piętnaście.

2.Prokrastynacja może spowodować długotrwały stres.

Zaległości powstające w wyniku prokrastynowania z każdym kolejnym jej dniem będą się powiększały i w pewnym momencie doprowadzą do tak wielkich zaniedbań, że spowodują one stres permanentną koniecznością nadrabiania niewykonanych rzeczy. Stres ten jednak utrzymuje się zwykle dość długo, bo aż do ukończenia wszystkich opóźnionych w czasie zadań, co może zająć bardzo dużo czasu. Długotrwały stres nie wpływa dobrze na nasze organizmy. Może powodować choroby układu krwionośnego czy pokarmowego, wypadanie włosów, wzrost masy ciała, przewlekłe przeziębienie, napięciowe bóle głowy czy problemy psychiczne. Jak widać, konsekwencje są dość poważne.

3.Prokrastynacja obniża efektywność i jakość pracy.

Kiedy odkładasz zadania na później, często robisz to w ostatniej chwili, co uniemożliwia ci poświęcenie odpowiedniej ilości czasu na ich wykonanie. W pośpiechu skupiasz się na jak najszybszym wykonaniu zadań, nie przykładając się do szczegółów, co negatywnie wpływa na jakość twojej pracy. W konsekwencji możesz otrzymać niższe oceny, a twoje umiejętności i wiedza nie będą się rozwijały w takim tempie, jakby to miało miejsce, gdybyś systematycznie podchodził do nauki. Dodatkowo, kiedy jesteś zestresowany nadchodzącym terminem, trudniej ci się skoncentrować i skupić na zadaniach, co prowadzi do jeszcze gorszych wyników.

4.Prokrastynacja podważa poczucie własnej wartości.

Każde odkładanie na później wiąże się z poczuciem winy i frustracją, ponieważ doskonale wiesz, że mógłbyś coś zrobić wcześniej, ale to nie nastąpiło. Z czasem może to wpłynąć na twoje poczucie własnej wartości. Sprawi też, że zaczniesz postrzegać siebie jako osobę niezdolną do skutecznego działania, nawet jeśli normalnie jesteś kompetentny i dobrze zorganizowany. Poczucie, że nie możesz sobie poradzić z obowiązkami, może prowadzić do obniżenia samooceny i poczucia bezsilności, a w skrajnych przypadkach – do depresji czy wypalenia.

Jak przeciwdziałać prokrastynacji?

1.Podziel zadania na mniejsze części. 

Często prokrastynujemy, ponieważ zadanie wydaje się zbyt przytłaczające. Jeśli będziesz dzielić duże zadania na mniejsze, bardziej wykonalne kroki, łatwiej będzie ci zacząć działać. Zamiast myśleć o całym projekcie, skoncentruj się na jednym, mniejszym jego elemencie, który możesz wykonać w krótkim czasie.

2.Ustal realistyczne cele. 

Ważne jest, aby cele, które sobie stawiasz, były konkretne i osiągalne w danym czasie. Przeładowanie się zadaniami może sprawić, że poczujesz się przytłoczony i zamiast działać, będziesz unikać pracy. Podziel dni na mniejsze etapy, a swoje cele zapisuj w formie „do zrobienia” na każdy dzień.

3.Używaj techniki Pomodoro.

Ta technika polega na pracy w 25-minutowych blokach, po których następuje krótka przerwa. Krótkie sesje pozwalają ci utrzymać koncentrację przez cały czas, a przerwy zapewniają odpoczynek, abyś nie poczuł się wypalony. W ten sposób nauczysz się regularnie pracować i motywować do systematyczności.

4.Stwórz plan działania. 

Tworzenie harmonogramu pomoże ci lepiej zarządzać czasem. Zapisz, co musisz zrobić, a następnie przypisz odpowiednią ilość czasu do każdego zadania. Będziesz wiedział, co zrobić najpierw, a co można odłożyć na później. Zredukuje to stres związany z tym, że „wszystko trzeba zrobić na raz”.

5.Ogranicz rozpraszacze. 

Podczas nauki lub pracy wyłącz telefon, media społecznościowe, a także inne rzeczy, które mogą cię rozpraszać. W obecnych czasach łatwo jest przejść w tryb multitaskingu, ale to tylko zwiększa Twoje poczucie przytłoczenia. Skupienie się na jednym zadaniu na raz pozwala zaoszczędzić czas i osiągnąć lepsze wyniki.

6.Zmień sposób myślenia. 

Zamiast myśleć o zadaniu jako o przykrym obowiązku, spróbuj potraktować je jako okazję do nauki i rozwoju. Często to nasza mentalność jest przyczyną odkładania rzeczy na później. Zamiast unikać problemu, zacznij go traktować jako wyzwanie, które może przynieść satysfakcję, gdy uda ci się je pokonać.

7.Nagradzaj się. 

Po każdym ukończonym zadaniu nagradzaj się małymi przyjemnościami. Może to być kawa, krótki spacer, obejrzenie odcinka ulubionego serialu – cokolwiek, co sprawia ci przyjemność. Działa to jak system motywacji, który zachęca do kontynuowania pracy.

8.Bądź łagodny dla siebie. 

Pamiętaj, że każdemu zdarza się odkładać coś na później. Ważne jest, by nie obwiniać się za każdy moment prokrastynacji, lecz traktować go jako naukę i zachętę do lepszego zarządzania sobą w przyszłości. Rozwijaj w sobie pozytywne podejście i bądź cierpliwy wobec siebie.

Prokrastynacja to zjawisko, które ma poważne konsekwencje dla twojego życia – nie tylko w kontekście nauki, ale również zdrowia psychicznego i fizycznego. Choć może wydawać się łatwiejsza w krótkim okresie, w dłuższej perspektywie prowadzi do stresu, zaległości, obniżenia efektywności i pogorszenia samopoczucia. Jeśli chcesz uniknąć tych negatywnych skutków, warto zacząć walczyć z prokrastynacją już teraz – krok po kroku, małymi zmianami w podejściu do swoich obowiązków. Najważniejsze jest zdanie sobie sprawy z tego, że czas na działania to nie tylko termin, ale również sposób, w jaki podchodzisz do swoich celów. Jednak warto pamiętać, że prokrastynacja ma także plusy. Celowe odkładanie wszystkiego na później wytwarza presję, która często zwiększa efektywność i tempo pracy, gdy czas się kończy. Ja sama prokrastynuję niemal cały czas, więc doskonale wiem, że czasem to złe zachowanie jest, paradoksalnie, pozytywne.

Prokrastynowała dla Was Hanna Gwizdała.